حسام | حس من

توقف سینمای راهبردی ایران به بهانه‌ بی‌پولی/ تایمی مدیران فرهنگی نمی‌خواهند روی پله دوم و سوم پا بگذارند! – اخبار سینمای ایران و جهان

۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۷

حس من: دلیل تایمی کشورهای صاحب نفوذ فرهنگی به هستمرار آثار سینمایی و سریالی موفق خود اهپایان می‌ورخانومد، پروژه‌های راهبردی در سینمای ایران متوقف مانده‌اند؟

 تاریخ سینمای بعد از انقلاب اسلامی حامل تجربیات موفقی هست که ضمن هستقبال و بازخورد معقول در داخل کشور، پایشان را تعداد قدمی بلندتر برداشته اند و در خارج مرزها به عنوان دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی نقش گیم کـــرده‌اند.

می‌توان اینگونه گفت که تعداد زیادی از پروژه‌های موفق در پخش جهانی متعلق به گونه‌ای هست که موضوع اصلی آن ها دینی هست.

اگر بخواهیم تلویزیون را مصداقی برای سینما در نظر بگیریم نمونه های زیادی هست که نشان دهد تلویزیون در پخش جهانی موفق ظاهر انجام گرفته هست؛ به عنوان مثال دوبله عربی سریال «یوسف پیامبر» در زیاد از ۵۴کشور عرب‌زبان و برخی از کشورهای مسلمان غیرعرب مانند تاجیکستان و برخی کشورهای اروپایی به نمایش درآمده و مورد هستقبال زیادی قرار گرفته هست، به طوری که در همان زمان صدا و سیما رویداد نمایش تعدادباره این سریال را از زیادی از کشورهای آسیای میانه منتشر می‌کـــرد.

فردا مبهم پروژه های راهبردی سینما

جالب هست که فیلم های کاهش دیده انجام گرفته ای مانند «آقاان آنجلس» از مرحوم فرج الله سلحشور و سریال «مریم مقدس» از منطقهیار بحرانی به عنوان هدیه از طرف دولت تایم جمهوری اسلامی در آن ایام (اسفند ۷۷) به پاپ، رهبر کلیسای جهانی کاتولیک داده انجام گرفت.

مجموعه «مختارنامه» به عنوان یکی دیگر از سریال های موفق بود که به غیر از هستقبال زیاد در ایران، در برخی از کشورهای عربی و اردوزبان به نمایش درآمد و مورد هستقبال قرار گرفت.

فردا مبهم پروژه های راهبردی سینما

گواه هستقبال از سریال «مختارنامه» را می‌توان در پیاده روی اربعین مشاهده کـــرد. اگر به این پیاده روی بزرگ انسانی رفته باشید، تصویر ها متعدد و مکرر فریبرز عرب‌ نیا در نقش مختار، قطعا کنار تصویرش شهیدان یا به عنوان نام موکب ها به چشمتان خورده هست.

فردا مبهم پروژه های راهبردی سینما

شخصی در صفحه اینستاگرام خود در پایین این تصویر ها نوشته بود: «سینمایی که به حقیقتی اعتقاد دارد، سینمایی که در روایتش حق و باطلی وجود دارد، سینمای قهرمان محور. سینما می‌تواند در ذهن ها حک شود، می‌تواند فراتر از مرزها روی پلاکارد دیگران به عنوان علاقه مندی ها نقش ببندد، اگر پایش را از نسبیت گرایی بیرون بکانجام گرفت و به جای شخصیت های خاکستری آقاد، انسان های اهل یقینِ مقتدر به تصویر بکانجام گرفت. »

کارشکنی عربستان برای اکران جهانی فیلم محمد(ص)

اکنون سینمای ایران به جایگاهی رسیده هست که باید در پخش جهانی حرفی برای گفتن داشته باانجام گرفت، همانگونه که فیلم حضرت «محمد رسول الله» ساخته مجید مجیدی نیز در زمان اکران برای خود نقل های زیادی داشت. این اثر به عنوان نخستین قدم از یک سه گانه در جایگاهی فاخر و هستراتژیک بعد از موفقیت در اکران داخلی، به موجب اهمیت حرف و نقل کردش، کینه توزی های دشمنان جهانی اش را برانگیخت.

فردا مبهم پروژه های راهبردی سینما

محمدرضا صابری تهیه کنند فیلم «محمد» در مصاحبه‌ای می‌گوید: «قراردادی که ما با کمپانی ترکیه بستیم در تاریخ سینما کم نظیر بود. ما ۶۰۰ هزار دلار به عنوان پیش پرداخت گرفته بودیم و قرار بود با ۴۰۰ سینما شروع کنیم. پیش بینی خود آن کمپانی این بود که ظرف یکی دو هفته به ۹۰۰ سینما برسد. سه روز نخست زیاد از ۳۶۰ هزار نفر در این ۴۰۰ سینما فیلم را دیدند و طبق شواهد می‌گفتند این فیلم رکورد فروش در سینمای ترکیه را می‌شکند. از پایان فیلم‌های هالیوودی سبقت گرفته بود. اما متأسفانه با هزینه‌ای که عربستان کـــرد و مفتی‌های آنجا آمدند فیلم را حرام اعلام کـــردند و سالن‌دارها تهدید انجام گرفتند، روز به روز شاهد این بودیم که سالن‌هایمان کم انجام گرفت و هستقبال هم کاهش یافت.

عربستان هم دارد هزینه می‌کند و نفوذ هم دارند. هرجا می‌رویم و این‌ها متوجه می‌شوند، کارشکنی می‌کنند. جالب هست در همین داغستان با کمپانی که قرارداد بسته بودیم تماس گرفتند و گفتند ما تعدادین برابر پولی که شما برای قرارداد پرداخت کـــرده‌اید را می‌دهیم ولی شما این قرارداد را فسخ کنید. متأسفانه در آنجا هم شیطنت انجام گرفت و نگذاشتند فیلم ادامه داشته باانجام گرفت. هرجا ما می‌رویم و عربستان متوجه می‌شود، ما ردپایش را می‌بینیم. قرار بود این فیلم پلن رونمایی جشنواره برلین باانجام گرفت. متأسفانه همانجا ما دیدیم اینها رفته‌اند رایخانومی کـــردند و جلوی آن را گرفتند.

کمپانی «سونی پیکچر» حاضر بود در موقع تدوین رقمی به ما بدهد که ما آن را به کس دیگری نشان ندهیم. به هر حال ما زیاد از تعداد صد میلیون مسلمان در جهان داریم و برای آن کمپانی هم جذاب و سودآور بود. عربستان که متوجه انجام گرفت ما دیدیم یک دفعه آن کمپانی که بزرگترین کمپانی پخش دنیهست کنار کشید. »

پس  از کلید خوردن پروژه فیلم سینمایی «محمد» و رسانه ای انجام گرفتن آن، عربستان سعودی ضمن کارشکنی هایی که ذکر انجام گرفت،  برای روایت اسلام از نگاه خودش، به جیمز کامرون، کارگردان فیلم «آواتار» سفارش ساخت فیلمی با موضوع پیامبر اسلام را داد.

با گذر از این مقدمه نسبتا مفصل باید پرسید که ادامه این دیپلماسی فرهنگی تداوم جدی داشته هست؟

توقف «ملک سلیمان»، «محمد رسول الله» و «حضرت موسی (ع) » در ایستگاه نخست

بعد از تجربه موفق «یوسف پیامبر»، کارگردان این اثر به دنبال سوژه قرآنی دیگر خود رفت. پروژه دهستان خانومدگی «حضرت موسی(ع) » به جهت روایت خانومدگانی پیامبر قوم یهود و سیطره پدیده‌ای با عنوان صهیونیسم جهانی و روایت های مکرر نادرست از شخصیت این پیامبر الهی در هالیوود، پروژه‌ای هستراتژیک به حساب می آمد، که در کلید خوردن آن به بهانه های مالی وقفه زیاد  افتاد. تعداد سال بعد از نگارش این کار، کارگردان آن در انتظار کسب بودجه برای شروع آن بود که به علت بیماری سرطان از دنیا رفت و پرونده این کار در مرحله نگارش تا کنون بسته مانده هست.

میرباقری بعد از «مختارنامه» قصد شروع پروژه ای دیگر  با موضوع خانومدگی نامه «سلمان فارسی» را داشت که آن نیز به بهانه‌های اقتصادی تا این اواخر به وقفه افتاد که ظاهرا کار ساخت آن شروع انجام گرفته هست.

همچنین مجید مجیدی بعد از روایت دوران کودکی خانومدگانی پیامبر اسلام در فیلم سینمایی «محمد»، قصد داشت در قسمت دوم و سوم، دو دوره بعدی خانومدگانی پیامبر را روایت کند که فعلا در ایستگاه نخست خود بی حرکت ایستاده هست و از زمان اکران خود که حدود دو سال  از آن گذشته هست، هیچ رویدادی برای تولید قست دوم آن نیست.

فردا مبهم پروژه های راهبردی سینما

فیلم «ملک سلیمان» نیز به عنوان یکی از نخستین پروژه‌های پرهزینه سینمایی بعد از انقلاب با موضوع تاریخ انبیاء توانست افزایشین فروش سال را بدست بیاورد. این پروژه قصد روایتی قرآنی از آن چیزی را داشته هست که سینمای «ترنس مدرن» هالیوود شکلی دروغین از آن را  به نمایش درآورده هست. دهستان ملک سلیمان مبدا زیادی از انحرافات خطرناک و شیطانی هست که در سینمای غرب به عنوان نسخه معرفی می شود. برخی از فرقه های حیاتی حاکم بر سیهست پنهان امروز جهان، دهستان شکل گیریشان به دهستان حکومت حضرت سلیمان(ع) و حضرت موسی(ع) گره خورده هست و از آن حیاتیتر ملک سلیمان روایت یکی از شیوه های معرفی انجام گرفته قرآن برای حکومت داری الهی بر زمین هست. با این توصیف و اهمیت این موضوع، بعد از سال ۸۸ تا به امروز مدیران فرهنگی قدمی برای ساخت قسمت دوم و سوم این فیلم برنداشته اند. در مدت هشت سال شاید امکان ساخت دو قسمت از این فیلم سینمایی فراهم می‌بود.

در صورت وجود نگاهی واحد در مدیریت فرهنگی و نخستویت بودن اینگونه تولیدات راهبردی، مشکلات مالی برای کنارگذاشتن یک پروژه شاید به یک بهانه شبیه باانجام گرفت نه یک عامل اصلی. اینگونه پروژه ها در حالی کنار گذاشته می‌شوند که هزینه های ساخت آنها در مقابل زیادی از پروژه های عمرانی بزرگ کشور، هزینه ای ناچیز هست. به طور مثال سریالی مانند مختارنامه هزینه ای ده میلیاردی داشته هست یا برای ساخت فیلم ملک سلیمان حدود ۵ میلیارد هزینه انجام گرفته هست. فیلم حضرت محمد نیز هزینه ای حدود ۶۳ میلیارد داشته هست اما هزینه برخی از پروژه های عمرانی مانند پل طبقاتی صدر ۱۳۰۰ میلیارد تومان و تونل نیایش ۲۷۰۰ میلیارد تومان بوده یا هزینه ساخت هر کیلومتر مترو در پایتخت حدود ۲۵۰ میلیارد تومان هست.

دنبال از این مقایسه قطعا نفی هزینه کـــردن برای پروژه های عمرانی یا گفتن این نکته نیست که جاده و مترو نداشته باشیم اما فیلم دلیل! خیر؛ این قیاس می گوید برخلاف هیاهوهای مکرر برخی جریانها مبنی بر هزینه های هنگفت در این پروژه ها، مخارج تولید آثار فاخر سینمایی با توجه به اهمیتشان و در صورت نخستویت پیدا کـــردن برای مدیران فرهنگی، هزینه ای معمول به حساب می آید، حتی در مقابل فیلم های سینمایی تاثیرگذار جهانی که آقام همین کشور نیز از مخاطبان و طرفداران آنها به حساب می آیند.

یا باید وارد عرصه رقابت فرهنگی در دنیای رسانه ها انجام گرفت یا باید بپذیریم که زمین فرهنگی را واگذار کنیم!

* باشگاه رویدادنگاران جوان