حسام | حس من

نمایش خیابانی نوعی تئاتر انتقادی و اعتراضی هست

۱۳ تیر ۱۳۹۶

یک کارگردان تئاتر خیابانی در گفتگو با سینمارویداد:

تئاتر خیابانی، نوعی کنش اجتماعی هست، اعتراض به اوضاع موجود جامعه که در قالب یک دهستان در میان آقام به نمایش درمی‌آید.

به نقل سینمارویداد :  تئاتر خیابانی از وجوه مستند و اجتماعی برخوردار هست و درباره مسائل روز آقام اظهارنظر می‌کند و آنها را نسبت به‌ مسائل افزایش آگاه می‌سازد. همچنین میخواهد تا از کهستی‌ها و نواقص موجود بکاهد و جامعه را در راه بهتری قرار دهد و شاید بتواند مشکلاتی از قبیل گرانی بلیط تئاتر و … را نیز حل بکند.

در این خصوص گفتگویی با محمد هادی عطایی کارگردان تئاتر خیابانی داشته ایم که در ادامه با هم می خوانیم:

*با وجود اینکه تئاتر های خیابانی می توانند مشکلاتی از قبیل هزینه و گرانی بلیط تئاتر و کمبود تماشاخانه ها را حل کنند ولی دلیل کاهش ما شاهد اینگونه تئاترها هستیم؟

دز این زمینه تعداد مطلب حائز اهمیت هست؛ یکی اینکه آقام شاید فکر کنند که تئاتر خیابانی به علت نبود سالن یا خیلی از امکانات دیگر اتفاق می افتد ولی ابداً اینطور نیست؛ تئاتر خیابانی نوعی تئاتر تعلیمی ،انتقادی واعتراضی هست و درپایان دنیا پایان دانشجویان تایمی می خواهند که به یک نکته اجتماعی انتقاد کنند در محیطی که بدون واسطه درکنار آقام هستند به اجرای نمایش می پرداخانومد. در پارکها ،فرهنگسراها ومترو یا حوالی تئاتر منطقه فضاهای زیادی وجود دارد که این نوع نمایش را انجام دهند، ولی متاسفانه این روزها درجشنواره های تئاتر خیابانی به عوامل تئاتر اعلام می شود که در فلان زمینه تولید کنید و اصل دنبال تئاتر خیابانی زیر سوال می رود .

مطلب دوم اینست که مدیران فرهنگی ما نگاه مقطعی دارند ونگاه صحیحی به تئاتر خیابانی ندارند یعنی اینکه آن را یک ابزار برای تبلیغ می دانند نه ابزاری برای تصحیح.  گاهی اوقات مدیران فرهنگی از گروه های تئاتر خیابانی می خواهند که در  یک موضوع خاص مانند آب وهوا نمایش اجرا کنند، یعنی تئاتر را فقط برای تبلیغ می خواهند، گویی تئاتر خمره ی رنگرزی هست.

به صورت حتم مشکلات دیگری هم از قبیل نبودن بودجه وعدم حمایت از گیمگران تئاتر خیابانی نیز وجود دارد. به عنوان مثال کارهایی به جشنواره ها می آید که بعدا به اجرای عموم می رسد ولی نمایش های خیابانی که در جشنواره تئاتر فجر اجرا می شود به امان خدا رها می شوند؛ نتیجه اینست که گیمگران نمایش خیابانی بی انرژی و بی انگیزه می شوند.

*مشکلات دیگر مانند نمایش نامه های ضعیف یا ورود افراد غیر متخصص به این حیطه را چگونه ارزیابی می کنید؟

الان دیگر عملا تئاتر خیابانی اتفاق نمی افتد که نمایش نامه ای در آن باانجام گرفت؛  گروههای تئاتری هم نمایش آماده دارند و هم قابلیت زیادی برای اجرای نمایش دارند اما باید از آنها حمایت صورت بگیرد.در حال حاضر در سازمان های مختلف فرهنگی هنری  این کار را به عهده افراد غیر متخصص می گذارند وفقط یک نمایشی بدون تفکر اتفاق می افتد، در گذشته برای نمایشها بنر می زدند و تبلیغات می کـــردند اما اکنون از این افراد غیر متخصص برای تبلیغات در خیابان ها هستفاده می کنند. چون هنوز تئاتر خیابانی را جدی نگرفته اند ونگاه تبلیغی به آن دارند،این تئاتر به عهده افراد غیر متخصص گذاشته می شود . بخشی از مشکلات هم مربوط به بعضی از هنرمندان هست که از این راه امرار معاش میکنند و مجبورندکه گاهی فقط به پول فکر کنند.

*آیا تاکنون هنرمندان بدون حمایت مسولین فعالیت های خود جوشی  انجام داده اند؟

ما ۴ دوره جشنواره درون صنفی را بدون تنخواه انجام داده ایم.  به معقولت هفته جهانی تئاتر، صنف نمایشگران خیابانی تئاتر خودشان جشنواره برگزار کـــردند و داورانی مانند قطب الدین صادقی، سیروس همتی و بهزاد فراهانی و اساتید دیگر بدون هیچ چشم داشت مادی از آنها حمایت کـــردند. همچنین تعداد سالی بود که در نمایشگاه قرآن یا به معقولت هفته دفاع مقدس گروههای تئاتر خیابانی اجرا داشتند اما تعداد سالی هست که برخی گروههای محدود که ارتباطاتی با سازمانهای مختلف دارند تئاتر خیابانی انجام می دهند. واقعیت اینست که در این حوزه شایسته سالاری وجود ندارد و کیفیت کار ابداً حیاتی نیست. ثمره این اتفاق اینست که تماشاگر تئاتر را می بیند وفکر می کند که تئاتر خیابانی چقدر ضعیف هست درصورتی که نمی داند ابداً حرفه ای ها دراین تئاتر حضور ندارند. در سال گذشته جناب آقا خلیلیان در جشنواره تئاتر فجر بخشهای مختلف تئاتر خیابانی را فعال کـــردند از قبیل تئاتر شورایی، محیطی و… در واقع دنیا به این نتیجه رسیده که باید قراردادهایش را از سالن به بیرون بیاورد وآقام درکوچه وخیابان به تئاتر تماشاکنند ولی ما همچنان درگیر سالن ها هستیم.                                                                           

 در زمانی که جناب آقا کرباسچی منطقهدار  بود، کل تابستان را با گروههای تئاتر خیابانی قرارداد می بست وهرگروه روزانه ۴ الی ۵ اجرا در پارکها و فرهنگسراهای پایتخت داشت ولی فقط همان بود؛  دیگر حمایتی ندیدیم.

*فردا تئاتر خیابانی را چگونه پیش بینی می کنید؟

تئاتر خیابانی جایگاه واحترام ندارد و به آن نگاه ویترینی میکنند. حتی گاهی در جشنواره تئاتر فجر اختتامیه تئاتر خیابانی را جدا برگزارکـــردند؛ یعنی در واقع منظورشان اینست که تئاتر خیابانی جزئی از تئاتر ایران نیست. اما این تئاتر جزو دشوار ترین وسنگین ترین شیوه ههست چون در این نمایش هیچ واسطه ای نداریم  وتماشاگر به آسودهی نظرش را به گیمگر می دهد و می تواند صحنه را ترک کند . این در حالی هست که در تئاتر صحنه ای هر چقدر هم که تماشاگر تئاتر را دوست نداشته باانجام گرفت تا آخر نمایش آن را تماشا می کند. با همه ی این توصیفات اگر مشکلات به همین منوال ادامه داشته باانجام گرفت من دیگر تئاتر خیابانی کار نمی کنم .

*به عنوان آخرین سوال، توصیه ای به علاقه مندان تئاتر خیابانی دارید؟

توصیه ام اینست که فقط درد اجتماع را بگویند، من هم با جناب آقا قطب الدین صادقی هم عقیده ام که تئاترهای ما تبدیل به سیرک انجام گرفته اند و هیچ تفکری پشت آن نیست. اگر در تئاتر خیابانی درد اجتماع و حرف دل آقام را در هر زمینه ای اعم از اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و … نگویید آقام آن را تماشا نمی کنند و تئاتر خیابانی را رها می کنند.